EDEB─░YAT TAR─░H─░

    Edebi eserleri ve bu eserleri ortaya koyan sanat├ž─▒lar─▒ d├Ânemleriyle birlikte inceleyen bilim dal─▒na ÔÇťEdebiyat TarihiÔÇŁ denir. Di─čer bir ifadeyle edebiyat tarihi, edebiyat─▒n konusu i├žine giren eserleri, ki┼čileri, tarih s─▒ras─▒na g├Âre inceleyen ve de─čerlendiren bilim dal─▒d─▒r. Edebiyat tarihi alan─▒nda ├žal─▒┼čanlara ÔÇťEdebiyat Tarih├žisiÔÇŁ denir. Edebiyat tarih├žisi bir edebi eseri, yazar ve i├žeri─činden hareket ederek tarihi ger├žekli─či i├žinde kavrayan; benzerleri aras─▒ndaki yerini belirleyen; o edebi eserin ait oldu─ču edebi t├╝r├╝n geli┼čim ├žizgisindeki yerini ortaya koyan ara┼čt─▒r─▒c─▒d─▒r. Edebiyat tarihi; edebi eseri, o eseri ortaya koyan ki┼čiyi ve edebi eserin ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ d├Ânemi inceler.


    Edebiyat tarihi, tarih biliminin bir dal─▒d─▒r. Tarih biliminin y├Ântemlerini kullan─▒r. Edebiyat tarihi, uluslar─▒n, y├╝zy─▒llar boyunca olu┼čturdu─ču edebi eserleri inceler. Bu eserlerin ait oldu─ču uluslar─▒n duygu ve d├╝┼č├╝ncede ald─▒─č─▒ yolu de─čerlendirir. B├╝t├╝n bunlar─▒ da bilimin ara┼čt─▒rma y├Ântemlerini kullanarak nesnel bir ┼čekilde yapar.


     Edebi eser, edebiyat tarihinin en ├Ânemli konular─▒ndand─▒r. Her eserin ortaya ├ž─▒k─▒┼č tarihi, d├Ânemi, s├╝reci vard─▒r. Her eser ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ d├Ânemin ├Âzelliklerini ta┼č─▒r. Edebi eserler uluslar─▒n ya┼čam─▒na tan─▒kl─▒k eder. Edebi eser ait oldu─ču toplumun duygu ve d├╝┼č├╝ncelerini yans─▒t─▒r. Yaz─▒ld─▒─č─▒ d├Ânemin tarihi izlerini ta┼č─▒r. Edebiyat tarihi; edebi eserleri tarihi bir s─▒ra i├žinde inceler. Bunu yaparken edebi esere, eseri ortaya koyan sanat├ž─▒ya, d├Ânemin ├Âzelliklerine mercek tutar. Bu s├╝re├žte edebi ak─▒mlar─▒, ak─▒mlar─▒n ortaya ├ž─▒k─▒┼č nedenlerini ve sonu├žlar─▒n─▒ ara┼čt─▒r─▒r. Ayn─▒ d├Ânemlerde farkl─▒ ├╝lkelerdeki edebi geli┼čmeleri ve de─či┼čmeleri kar┼č─▒la┼čt─▒rmal─▒ olarak de─čerlendirir. Edebiyat tarihi incelemelerinde, eserlerden hareketle uluslar─▒n ya┼čam─▒yla ilgili tespitler yap─▒l─▒r. Bu tespitlere edebi eserler delil olarak g├Âsterilir. Bu ba─člamda edebi eser, belge niteli─čindedir. Edebi eserler bak─▒larak uluslar─▒n zaman i├žinde nas─▒l de─či┼čimler ya┼čad─▒klar─▒ belirlenebilir. Edebiyat tarihinin temel kaynaklar─▒ndan olan edebi eserler, uygarl─▒k tarihinin de en canl─▒ belgelerindendir. Bu nedenle edebiyat tarihi, uygarl─▒k tarihinin de en ├Ânemli kollar─▒ndan biri say─▒l─▒r.


     Edebiyat tarihinin konular─▒ndan bir di─čeri de edebi eserleri yaratan ki┼čilerdir. Hi├žbir sanat├ž─▒ yaln─▒z, eserleri okunarak anla┼č─▒lmaz. Her sanat├ž─▒, kendi ├ža─č─▒n─▒n adam─▒d─▒r. Ailemizin, i├žinde ya┼čad─▒─č─▒m─▒z toplumun ve ├ževrenin, karakterimizin, mesle─čimizin, d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝m├╝z├╝n, arkada┼člar─▒m─▒z─▒n ki┼čili─čimiz ├╝zerinde etkisi vard─▒r. Bu nedenle sanat├ž─▒n─▒n ki┼čili─čini meydana getiren etkenlerin ara┼čt─▒r─▒lmas─▒, eserlerinin yaz─▒l─▒┼č s─▒ras─▒na g├Âre incelenmesi, onlar─▒n hangi ko┼čullar ve duygular i├žinde yaz─▒ld─▒─č─▒n─▒n anla┼č─▒lmaya ├žal─▒┼č─▒lmas─▒, yazar─▒n d├╝┼č├╝nce ve sanat e─čilimlerinin bilinmesi edebi eserin anla┼č─▒lmas─▒n─▒ kolayla┼čt─▒r─▒r. Edebiyat tarihine konu olan sanat├ž─▒ incelenirken sanat├ž─▒n─▒n ait oldu─ču toplumun ├Âzellikleri, tarihi ve sosyal olaylar dikkate al─▒n─▒r. Sanat├ž─▒n─▒n ya┼čad─▒─č─▒ sosyal ├ževre g├Âz ├Ân├╝nde bulundurulur. Ayr─▒ca edebiyat tarihi incelemelerinde, edebi eser ve o eser, ortaya koyan sanat├ž─▒ kendi ├ža─čda┼člar─▒yla kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒l─▒r. ├ç├╝nk├╝ edebiyat tarihi ara┼čt─▒rmalar─▒nda, incelenen ├ža─č─▒n genel d├╝zeyi belirlenmeden edebi eserin ve sanat├ž─▒n─▒n de─čeri tam olarak anla┼č─▒lamaz.


     Edebiyat tarihi, bir ulusun k├╝lt├╝r├╝n├╝n anahtar─▒d─▒r. Uluslar─▒n duygu ve d├╝┼č├╝nce ya┼čam─▒n─▒ tan─▒mada ├Ânemli rol oynar. Bu eserler sayesinde uluslar─▒n hayata bak─▒┼č─▒, d├╝┼č├╝n├╝┼č├╝, duygular─▒ ├Â─črenilir. Edebi eserlere dayan─▒larak ulusun d├╝┼č├╝n├╝┼čte, hayata bak─▒┼čta, do─ča ve toplum anlay─▒┼č─▒nda, estetik zevkte, d├╝nya g├Âr├╝┼č├╝nde varm─▒┼č oldu─ču a┼čama ortaya konur. B├╝t├╝n bunlar, edebiyat tarihinin, uluslar─▒ tan─▒mada ├žok ├Ânemli oldu─čunu g├Âsterir.

      Edebiyat tarih├žisi, ara┼čt─▒rmalar─▒n─▒ yaparken de─či┼čik bilimlere ve bilim alanlar─▒na ba┼čvurmak zorundad─▒r. Tarih bilimi bunlar─▒n ba┼č─▒nda gelir. ÔÇťBiyografi, bibliyografya, filoloji, sosyoloji, psikoloji, estetikÔÇŁ gibi edebiyat tarih├žisinin yararland─▒─č─▒ di─čer bilim dallar─▒d─▒r.


Edebibilgiler.com 2009 ┬ę  Her hakk─▒ sakl─▒d─▒r.