Edebibilgiler.com
Edebiyatla İlgili Bilginin Adresi..

ANONİM HALK EDEBİYATI

       Sahibi belli olmayan (anonim) ürünlerden oluşur. Türkü ve mani gibi manzum ürünlerin yanında halk hikâyeleri, destan, efsane, masal, atasözü ve bilmece türü düzyazılı ürünler de vardır.

       Bunların tamamı kökleri İslamlık öncesi döneme dayanan, halkın ortak malı olan folklor (Halk Bilimi) ürünleridir. Çoğunluğu okuma yazma bilmeyen halk kitleleri arasında doğar, kullanılır ve gelişirler. Seyirlik halk oyunu örneği olarak bahsedilen Karagöz, Orta Oyunu ve Meddah da bu edebiyatın öğelerindendir.


I. Anonim Halk Şiiri Nazım Biçimleri:


MÂNİ

  Halk şiirinde en küçük nazım biçimidir. Yedi heceli dört dizeden oluşur. Uyak düzeni aaxa şeklindedir. Birinci ve üçüncü dizeleri serbest, ikinci ve dördüncü dizeleri uyaklı mâniler de vardır (xaxa).

  Mânilerin ilk iki dizesi uyağı doldurmak ya da temel düşünceye bir giriş yapmak için söylenir. Temel duygu ve düşünce son dizede ortaya çıkar. Başlıca konusu aşk olmakla birlikte bunun dışında türlü konularda da yazılabilir.

Le beni eyle beni

Elekten ele beni

Alacaksan al artık

Düşürme dile beni

İpek yorgan düreyim

Aç koynuna gireyim

Açıldıkça ört beni

Var olduğun bileyim

Birinci dizesi yedi heceden az olan mâniler de vardır. Dizeleri cinaslı uyaklarla kurulduğu için böyle mânilere “Cinaslı Mâni” ya da “Kesik Mâni” denir.

Bugün al

Yârim giymiş bugün al

Şâd edersen bugün et

Can alırsan bugün al

Sürüne

Madem çoban değilsin

Ardındaki sürü ne

Ben bir körpe kuzuyum

TÜRKÜ

  Türlü ezgilerle söylenen anonim halk şiiri nazım biçimidir. Söyleyeni belli türküler de vardır. Halk edebiyatının en zengin alanıdır. Anadolu halkı bütün acılarını ve sevinçlerini türkülerle dile getirmiştir.

  Türkü iki bölümden oluşur. Birinci bölüm asıl sözlerin bulunduğu bölümdür ki buna “bent” adı verilir.

  İkinci bölüm ise bentlerin sonunda yinelenen nakarattır. Bu bölüme “bağlama” ya da “kavuştak” denir.

  Türküler, genellikle yedili, sekizli, on birli hece kalıplarıyla yazılmıştır. Konuları çok değişik olabilir. Ninniler de bu gruptandır.


Söğüdün yaprağı narindir narin

İçerim yanıyor dışarım serin

Zeynep’i bu hafta ettiler gelin

(Bent)


Zeynebim Zeynebim anlı Zeynebim

Üç köyün içinde şanlı Zeynebim

(Nakarat)


Edebibilgiler.com 2009 ©  Her hakkı saklıdır.