AHMET HAŞİM

--------------------------------------------------------------------------------

     1884’te Bağdat’ta doğdu, 1933’te İstanbul’da yaşamını yitirdi. Fizan Mutasarrıfı Arif Hikmet Bey’in oğlu. Çocukluğu Bağdat’ta geçti. 12 yaşında annesinin ölümü üzerine babasıyla birlikte İstanbul’a geldi. Mektebe-i Sultani'de (Galatasaray Lisesi) yatılı okudu. Tevfik Fikret ve Ahmed Hikmet Müftüoğlu'nun öğrencisiydi. 1907'de mezun oldu. Bir süre Reji İdaresi'nde çalıştı. Bir yandan da Hukuk Mektebi'ne devam etmeye başladı. İzmir Sultanisi Fransızca öğretmenliğine atandı. Hukuk eğitimini bırakıp İzmir'e gitti. 1912-1914 arasında Maliye Nezareti'nde çevirmenlik yaptı. 1. Dünya Savaşı yıllarını Çanakkale ve İzmir'de yedeksubay olarak geçirdi. Mütareke'den sonra İstanbul'a döndü. Devlet Güzel Sanatlar Akademisi'nde estetik ve mitoloji öğretmenliği yaptı. Harp Akademisi ve Mülkiye Mektebi'nde Fransızca dersleri verdi. Düyun-u Umumiye İdaresi'nde, Osmanlı Bankası'nda çalıştı.

    Akşam ve İkdam gazetelerinde köşe yazıları yazdı. 1928'de böbrek rahaksızlığının tedavisi için yurtdışına gitti ama iyileşemeden döndü. Şiire lise öğrenciliği yıllarında başladı. İlk şiirlerinde Abdülhak Hamit, Cenap Şahabettin, özellikle de Tevfik Fikret etkileri görülür. Bilinen ilk şiiri "Hayal-i Aşkım"da bu yönelmelere rağmen yeni bir sanat yönelimi olduğu dikkat çeker. Gençlik şiirleri Mecmua-i Edebiye, Musavver Terakki, Aşiyan, Jale, Musavver Muhit, Servet-i Fünun, Resimli Kitap dergilerinde yayınlandı. Bu şiirleri kitaplarına almadı. 2. Meşrutiyet'in yazınsal karmaşa ortamında onun şiiri ayrı bir ses olarak kendisini gösterdi. 1921'de basılan ilk şiir kitabı "Göl Saatleri"nin başındaki küçük manzumeler, bu dönemin asıl eserleridir. İzlenimci ressam etüdlerini andıran bu şiirlerle Ahmed Haşim, doğanın özünü sızdırmak ister gibidir. Şiiri, bir yandan Verlaine müziğine yaklaşırken, bir yandan Şeyh Gâlib'in parıltısını taşır. "Göl Saatleri", "Göl Kuşları", "Serbest Müstezatlar" ve "Muhtelif Şiirler" olmak üzere dört bölümden oluşan bu kitap Türk şiirinin Yahya Kemal Beyatlı'dan sonraki ikinci kanadını kurar. Beyatlı'nın geniş kesimleri kucaklayan toplumcu ve ulusçu şiirine karşılık Haşim daha dar ama daha derin bir kanalda akmayı tercih eder. İkinci ve son şiir kitabı "Piyale"nin girişinde "Şiir Hakkında Bazı Mülahazalar" bölümünde şiirle ilgili görüşlerini açıklar: Şair ne bir gerçek habercisi, ne güzel konuşmayı sanat haline getirmiş bir kişi, ne de bir yasak koyucudur. Şairin dili, düzyazı gibi anlaşılmak için değil, hissedilmek için yaratılmış, müzik ile söz arasında, ama sözden çok müziğe yakın ortalama bir dildir. Düzyazıda anlatımı yaratan öğeler şiir için sözkonusu olamaz. Düzyazı us ve mantık doğrur, şiir ise algı bölümleri dışında isimsiz bir kaynaktır. Gizliğe, bilinmezliğe gömülmüştür. Şairin dili, duyumların yarı aydınlık sınırlarında yakalanabilir. Anlam bulmak için şiiri deşmek, eti için bülbülü öldürmek gibidir. Şiirde önemli olan sözcüğün anlamı değil, şiir içindeki söyleniş değeridir. Şiiri ortak bir dil olarak düşünenler boş bir hayal kuruyor demektir. "Piyale" kitabındaki "Merdiven" ve "Bir Günün Sonunda Arzu" şiirleri, bu görüşleri yansıtan ve Türk edebiyatında görülmemiş bir şiirselliği ortaya koyan ürünlerdir. Bu kitapla birlikte Haşim'e saldırılar arttı. Ölçü ve Türkçe bilmemekle, toplum sorunlarına ilgisizlikle suçlandı. Yine de şiirleriyle 20'nci yüzyılın ilk çeyreğini etkilemeyi başardı.

--------------------------------------------------------------------------------

ESERLERİ

ŞİİRLER:

Göl Saatleri (1921)

Piyale (1926)

FIKRA VE SOHBET:

Bize Göre (1926)

Gurabahane-i Laklakan (1928)

GEZİ:

Frankfurt Seyahatnamesi (1933)


ŞİİRLERİNDEN ÖRNEKLER

  • Merdiven

  • Süvari

  • Bahçe

  • Mukaddime

  • Karanfil

  • Bir Günün Sonunda Arzu

  • Havuz

  • Parıltı

  • Orman


MERDİVEN


Ağır, ağır çıkacaksın bu merdivenlerden

Eteklerinde güneş rengi bir yığın yaprak

Ve bir zaman bakacaksın semaya ağlayarak.


Sular sarardı... Yüzün perde perde solmakta

Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta.


Eğilmiş arza, kanar, muttasıl kanar güller

Durur alev gibi dallarda kanlı bülbüller

Sular mı yandı? Neden tunca benziyor mermer?


Bu bir lisan-ı hafidir ki ruha dolmakta

Kızıl havaları seyret ki akşam olmakta.


SÜVARİ


Şu bakır zirvelerin ardından

Bir süvari geliyor kan rengi.

Başlıyor şimdi malül akşamda

Son ışıklarla bulutlar cengi.


Bir bakır tasta alev şimdi havuz

Suya saplandı kızıl mızraklar.

Açılıp kıvranarak göklerde

Uçuyor parçalanan bayraklar.



BAHÇE


Bir Acem bahçesi, bir seccade

Dolduran havzı ateşten bade.

Ne kadar gamlı bu akşam vakti

Bakışın benzemiyor mutade.


Gök yeşil, yer sarı, mercan dallar

Dalmış üstündeki kuşlar yâda.

Bize bir zevk-i tahattur kaldı

Bu sönen, gelgelenen dünyada.


MUKADDİME


Zannetme ki güldür, ne de lâle

Âteş doludur, tutma yanarsın

Karşında şu gülgûn piyâle.


İçmişti Fuzûlî bu alevden

Düşmüştü bu iksîr ile Mecnûn

Şi'rin sana anlattığı hâle.


Yanmakta bu sâgardan içenler

Doldurmuş onunçün şeb-i aşkı

Baştan başa efgân ile nâle.


Âteş doludur, tutma yanarsın

Karşında şu gülgûn piyâle...


KARANFİL


Yârin dudağından getirilmiş

Bir katre alevdir bu karanfil

Ruhum acısından bunu bildi.


Düştükçe vurulmuş gibi, yer yer

Kızgın kokusundan kelebekler

Gönlüm ona pervane kesildi.


BİR GÜNÜN

SONUNDA ARZU


Yorgun gözümün halkalarında

Güller gibi fecr oldu nümayan

Güller gibi... Sonsuz, iri güller

Güller ki kamıştan daha nalan

Gün doğdu yazık arkalarında!


Altın kulelerden yine kuşlar

Tekrarını ömrün eder ilan.

Kuşlar mıdır onlar ki her akşam

Alemlerimizden sefer eyler?


Akşam, yine akşam, yine akşam

Bir sırma kemerdir suya baksam

Üstümde sema: kavs-i mutalsam!


Akşam, yine akşam, yine akşam

Göllerde bu dem bir kamış olsam!


HAVUZ


Akşam yine toplandı derinde...

Canan gülüyor eski yerinde

Canan ki günduzleri gelmez

Akşam görünür havz üzerinde,

Meh-tab kemer taze belinde

Üstünde sema gizli bir örtü

Yıldızlar onun güldür elinde...


PARILTI


Ateş gibi bir nehir akıyordu

Ruhumla o ruhun arasından

Bahsetti derinden ona halim

Aşkın bu unutulmaz yarasından.


Vurdukça bu nehrin ona aksi

Kaçtım o bakıştan, o dudaktan

Baktım ona sesizce uzaktan

Vurdukça bu aşkın ona aksi...



ORMAN


Su değil, mesimin havası akan

Duyduğun yaprağın, dalın sesidir

Suda yıldızların parıltısıdır

Bu karanlıkta bazı bazı çakan...

Edebibilgiler.com 2009 ©  Her hakkı saklıdır.